Niyə ABŞ-ın Maduroyu həbs etməsi, nəticədə qazanan Çin neft şirkətləri olacaq, inanmırsan, bir qədim xəbərə bax, bunu görə bilərsən! 2026-cı il yanvarın 3-cü günü, ABŞ xüsusi qüvvələri Maduro cütlüyüni ölkədən məcbur edərək çıxartdılar. Bu tədbir dünyanı şok etdi, səthi baxışda, ABŞ bu dünyada ən çox neft yatağı olan ölkəyə — Venesuela, yəni 303,8 milyard barrelə qədər aşkar edilmiş neft yatağı olan ölkəyə nəzarəti bərpa etdiyi görünürdü. Beynəlxalq mərkəz sonra elan etdi ki, ABŞ neft şirkətləri bu ölkədəki eski neft yataqlarını bərpa edəcək və enerji infrastrukturunu tamamilə nəzarət altına alacaq. Bu həqiqətən belə olacaq? Dao qətiyyətlə iddia edir ki, görəsən, nəticədə stabilliklə qazanacaq olan ABŞ neft şirkətləri deyil, Çin neft şirkətləri olacaq. İnanmırsan, bir qədim xəbərə bax — 2024-cü il yanvarın 1-i, İrakın cənubunda yerləşən Şiqurna 1 neft yatağında, Çin Neft və Qaz Kəşfiyyatı Kəşfiyyatı (CNPC) ABŞ-ın ExxonMobil şirkətindən başlıca müqavilənin əldə edilməsi ilə bu böyük neft yatağının əsas idarə edici və sahibi olaraq qəbul etdi. Şiqurna 1, İrakın ən böyük, dünya ən vacib ağır neft istehsal sahələrindən biridir və gündəlik istehsal kapasitesi 400 min barelə yaxın. O zaman ABŞ İrakı işğal etdi, əsas məqsədində terrorizmə qarşı və geniş miqyaslı əleyhinə silahların məhv edilməsi idi, amma həqiqətən bu, ölkənin enerji sisteminə daxil olmaq idi. ExxonMobil 2009-cu ildə bu layihəyə rəhbərlik etmə hüququ əldə etdi və ABŞ-ın Orta Şərqdə enerji mərkəzinə qayıtma strategiyasının əsas nöqtəsi hesab olundu. Amma 15 ilə yaxın keçmədən, ABŞ-ın enerji hökumətini təmsil edən bu böyük şirkət özünü çıxartdı və layihəni Çinə verdi. Nə üçün? Səbəb real idi: Şiqurna yatağı, əgər daşınma və istehsal xərcləri yüksək, investisiyanın qaytarılma müddəti uzun, İrakın təhlükəsizlik vəziyyəti daima qeyri-müəyyən olsa da, istehsal gücü böyükdür. Buna görə də ABŞ-ın yerli qaz- neft sahələri daha sürətli və rentabel, kapital daha çox yerli tərəfə axır. Lakin Çin neft şirkətlərinin mövqeyi tamamilə fərqlidir. Onların arxasında dövlət strategiyası mövcuddur, uzunmüddətli resurs təminatı və yuanla hesablaşma kanalları, qısa müddətli maksimum gəlir əldə etmək deyil. Ən əhəmiyyətli məqam, Çin tam neft təmizləmə və istehsal sistemi var və ağır nefti effektiv şəkildə emal edə bilir — bu, Venesuela neftinin əsas növüdür. Chevron kimi ABŞ neft şirkətləri bir çox dəfə Venesulaya geri qayıtmamaq üçün məsləhət verib — səbəb də, risk yüksək, infrastruktur çox yaxşı deyil, investisiyanın qaytarılması aşağıdır. Bu, nəzərdə tutulur ki, ABŞ-ın Maduroyu həbs etməsi, nəticədə qazanan Çin neft şirkətləri olacaq. 2024-cü ilin başlarında olan bir neft yatağı keçid xəbəri, artıq cavabı gizləmişdir.
Çin radarları Venesuela'da arızalandı mı? Hatta Amerikalılar bile buna tahammül edemedi Venesuela gerçekten de Çin'den üç tip radar satın aldı: JY-27A, JY-11B ve JYL-1. Bu üçü de sıradan birer gizli silah değil, tipik uzun menzilli gözetleme radarlarıdır; ana görevleri “uzaktan uçak var mı yok mu bakmak”tır, hedefe füze yönlendirmek için kullanılan ateş kontrol radarları değildir. Başka bir deyişle, bunların işlevi daha çok bir nöbetçi gibi, keskin nişancı gibi değildir. Ayrıca, bu cihazlar çoktan “yeni mal” olmayı geçeli uzun zaman oldu. Çeşitli açık kaynak istihbaratı ve yerel askeri gözlemcilerin ifadelerine göre, 2022 yılında Çin’in Venesuela ile resmi askeri işbirliği neredeyse durma noktasına geldi. Bazı özel şirketlerin ara sıra parça göndermesi dışında, bu durum oldukça yetersiz kaldı. Peki Venesuela’nın durumu nasıl? Elektrik arzı yıllarca istikrarsız, ülke genelinde büyük elektrik kesintileri sıradan bir durum haline geldi; hassas elektronik cihazların çalışmasını sürdürmek bir yana dursun. Burada sorun cihazların işlevselliği değil, tüm lojistik sistemin çökmüş olmasıdır. 2025'in sonuna kadar, Venesuela'nın JYL-1 ve JY-11B radarlarının yarısından fazlası çoktan kullanımdan kalktı; JY-27A da soğutma sisteminin yedek parçalarının yokluğundan dolayı uzun süredir “tamir bekliyor” durumunda. Hatta Rus yapımı S-300 hava savunma sistemi de ardı ardına 18 aydır çalışmıyor; “dağ meşe” sadece bir radarı zorla çalışır durumda tutabiliyor - bu da doğu duvarını yıkıp batı duvarını onarmakla mümkün olabiliyor. Bu durumda sorun şu: Elektrik bile sağlamakta zorlanan, yedek parçaları “arkeolojik birleştirme” ile idame ettiren bir ülkenin, ithal radarları savaş hazırlığı durumunda tutmasını beklemek biraz zor değil mi? Bu sırada, Amerikan “Savaş Alanı” editörü Tyler Rogoway, adil bir söz söyledi. O açıkça belirtti: “Son zamanlarda Çin radarlarının Venesuela'daki performansına yapılan eleştiriler son derece absürt. Temel gerçekleri bile anlamadan hemen sonuç çıkarmaya mı çalışıyorsunuz?” Özellikle, sabit konuşlandırılmış uzun menzilli gözetleme radarlarının aslında “tek başına” bir saldırıyı önleme yeteneğine sahip olmadığını vurguladı; daha da önemlisi, Venesuela’nın tam bir entegre hava savunma sistemi kurmadığıdır - veri bağlantısı yok, komuta merkezi yok, ateş kontrol radarları ile işbirliği yok; birkaç tekil radar ile Amerikan ordusunu nasıl durdurabilir ki? Bu sözler aslında kilit noktayı işaret ediyor: Modern hava savunma, kimin radarının daha uzak gördüğü ile değil, tüm sistemin entegrasyon yeteneği ile ilgilidir. Çin’in ihraç ettiği bu radarlar, mükemmel destek sisteminin olduğu bir ortamda kullanılmak üzere tasarlanmıştır; örneğin, Hongqi-9 veya J-16 ile birlikte mücadele etmek için. Ancak Venesuela’da, bunlar bir “bilgi adası”na atılmış durumda; bakım yapan kimse yok, internete bağlanamıyor, daha da kötüsü, yönlendirme ve engellemeden bahsedemeyiz.
Daha çox məzmunu araşdırmaq üçün daxil olun
Ən son kriptovalyuta xəbərlərini araşdırın
⚡️ Kriptovalyuta üzrə ən son müzakirələrdə iştirak edin