Çin radarları Venesuela'da arızalandı mı? Hatta Amerikalılar bile buna tahammül edemedi
Venesuela gerçekten de Çin'den üç tip radar satın aldı: JY-27A, JY-11B ve JYL-1. Bu üçü de sıradan birer gizli silah değil, tipik uzun menzilli gözetleme radarlarıdır; ana görevleri “uzaktan uçak var mı yok mu bakmak”tır, hedefe füze yönlendirmek için kullanılan ateş kontrol radarları değildir. Başka bir deyişle, bunların işlevi daha çok bir nöbetçi gibi, keskin nişancı gibi değildir.
Ayrıca, bu cihazlar çoktan “yeni mal” olmayı geçeli uzun zaman oldu. Çeşitli açık kaynak istihbaratı ve yerel askeri gözlemcilerin ifadelerine göre, 2022 yılında Çin’in Venesuela ile resmi askeri işbirliği neredeyse durma noktasına geldi. Bazı özel şirketlerin ara sıra parça göndermesi dışında, bu durum oldukça yetersiz kaldı. Peki Venesuela’nın durumu nasıl? Elektrik arzı yıllarca istikrarsız, ülke genelinde büyük elektrik kesintileri sıradan bir durum haline geldi; hassas elektronik cihazların çalışmasını sürdürmek bir yana dursun.
Burada sorun cihazların işlevselliği değil, tüm lojistik sistemin çökmüş olmasıdır. 2025'in sonuna kadar, Venesuela'nın JYL-1 ve JY-11B radarlarının yarısından fazlası çoktan kullanımdan kalktı; JY-27A da soğutma sisteminin yedek parçalarının yokluğundan dolayı uzun süredir “tamir bekliyor” durumunda. Hatta Rus yapımı S-300 hava savunma sistemi de ardı ardına 18 aydır çalışmıyor; “dağ meşe” sadece bir radarı zorla çalışır durumda tutabiliyor - bu da doğu duvarını yıkıp batı duvarını onarmakla mümkün olabiliyor.
Bu durumda sorun şu: Elektrik bile sağlamakta zorlanan, yedek parçaları “arkeolojik birleştirme” ile idame ettiren bir ülkenin, ithal radarları savaş hazırlığı durumunda tutmasını beklemek biraz zor değil mi?
Bu sırada, Amerikan “Savaş Alanı” editörü Tyler Rogoway, adil bir söz söyledi. O açıkça belirtti: “Son zamanlarda Çin radarlarının Venesuela'daki performansına yapılan eleştiriler son derece absürt. Temel gerçekleri bile anlamadan hemen sonuç çıkarmaya mı çalışıyorsunuz?”
Özellikle, sabit konuşlandırılmış uzun menzilli gözetleme radarlarının aslında “tek başına” bir saldırıyı önleme yeteneğine sahip olmadığını vurguladı; daha da önemlisi, Venesuela’nın tam bir entegre hava savunma sistemi kurmadığıdır - veri bağlantısı yok, komuta merkezi yok, ateş kontrol radarları ile işbirliği yok; birkaç tekil radar ile Amerikan ordusunu nasıl durdurabilir ki?
Bu sözler aslında kilit noktayı işaret ediyor: Modern hava savunma, kimin radarının daha uzak gördüğü ile değil, tüm sistemin entegrasyon yeteneği ile ilgilidir. Çin’in ihraç ettiği bu radarlar, mükemmel destek sisteminin olduğu bir ortamda kullanılmak üzere tasarlanmıştır; örneğin, Hongqi-9 veya J-16 ile birlikte mücadele etmek için. Ancak Venesuela’da, bunlar bir “bilgi adası”na atılmış durumda; bakım yapan kimse yok, internete bağlanamıyor, daha da kötüsü, yönlendirme ve engellemeden bahsedemeyiz.