SanSam Crypto

@Walrus 🦭/acc $WAL #walrus
Apa yang menarik dari Walrus, saya melihat Walrus sebagai proyek yang menempatkan pengalaman dan nilai aliran di atas, baru kemudian cerita token dan komunikasi. Jika harus dirangkum dalam tujuh perbedaan yang membentuk identitas, saya akan mulai dari cara Walrus mengubah hal yang rumit menjadi hal yang mudah digunakan, dan mengubah motivasi partisipasi menjadi siklus yang masuk akal.
Poin pertama adalah Walrus yang mengutamakan praktikalitas. Pengguna tidak perlu memahami semua lapisan teknis untuk memulai, mereka hanya perlu satu tindakan sederhana dan melihat hasil yang jelas. Ketika sesuatu terasa bermanfaat sejak awal, itu mudah membentuk kebiasaan, bukan? Anda setuju bahwa kebiasaan baru adalah aset terbesar dari suatu ekosistem, bukan?

$WAL @Walrus 🦭/acc #walrus
Token Walrus dan jadwal pembukaan selalu menjadi hal yang ingin saya lihat terlebih dahulu sebelum membahas potensi, karena ini menjawab pertanyaan yang sangat nyata, kapan pasokan baru akan masuk ke pasar, dan siapa yang memiliki hak untuk menjual. Banyak proyek dengan produk yang bagus tetapi harga tetap lemah, hanya karena jadwal pembukaan menciptakan gelombang penawaran terus-menerus, sehingga daya serap pembeli tidak cukup cepat.
Jadwal pembukaan biasanya dibagi berdasarkan kelompok, tim, investor awal, dana ekosistem, hadiah komunitas, likuiditas, dan mitra. Setiap kelompok memiliki motivasi yang berbeda, sehingga perilaku penjualan juga berbeda. Investor awal cenderung mengamankan keuntungan berdasarkan siklus, tim biasanya menjual lebih sedikit jika mereka percaya pada jangka panjang, sementara hadiah komunitas mudah menciptakan tekanan penjualan kecil namun konsisten. Saya sering bertanya-tanya, kelompok mana yang memiliki proporsi terbesar dalam setiap tahap pembukaan, dan apakah kelompok tersebut memiliki riwayat menjual secara kuat atau justru menahan saham lama.

$WAL @Walrus 🦭/acc #walrus
Walrus Tokenomics không chỉ là câu chuyện nguồn cung và biểu đồ giá, mà là cách hệ sinh thái tạo ra nhu cầu thực, thu phí, phân phối phần thưởng, và giữ dòng tiền ở lại đủ lâu để tăng trưởng bền vững. Khi mình nhìn vào một tokenomics, mình luôn tự hỏi một điều, ai trả tiền, và vì sao họ phải trả.

Phần phí là nơi dòng tiền bắt đầu. Người dùng trả phí khi họ thực hiện hành động tạo giá trị, như sử dụng dịch vụ cốt lõi, truy cập tài nguyên, hoặc kích hoạt các tính năng nâng cao. Nếu phí quá thấp, hệ thống thiếu doanh thu để nuôi bảo mật và phát triển. Nếu phí quá cao, người dùng rời đi trước khi hình thành thói quen. Câu hỏi đặt ra là Walrus chọn phí để tối đa doanh thu, hay chọn phí để tối đa số người dùng, và điểm cân bằng nằm ở đâu.

Incentive là động cơ để kéo người tham gia vào đúng vị trí của họ. Với nhà cung cấp tài nguyên, incentive giúp họ bỏ vốn, bỏ công, và chịu rủi ro vận hành. Với người dùng, incentive có thể là giảm phí, hoàn tiền, ưu đãi truy cập, hoặc quyền lợi trong hệ sinh thái. Nhưng mình luôn cảnh giác với incentive chỉ dựa trên phát hành thêm, vì nếu phần thưởng đến từ lạm phát mà không đi kèm nhu cầu, token sẽ bị bán ra liên tục. Bạn có từng thấy một dự án thưởng rất nhiều nhưng giá vẫn yếu, vì phần thưởng chỉ tạo ra áp lực bán hay không.

Dòng tiền trong hệ sinh thái thường có ba hướng chính. Hướng thứ nhất là từ người dùng đến hệ thống thông qua phí. Hướng thứ hai là từ hệ thống đến người vận hành, nhà cung cấp, và cộng đồng thông qua phần thưởng và chia sẻ doanh thu. Hướng thứ ba là quay lại phát triển, gồm quỹ hệ sinh thái, bảo trì hạ tầng, tài trợ sản phẩm, và khuyến khích đối tác tích hợp. Nếu Walrus làm tốt, ba hướng này tạo thành một vòng tuần hoàn, phí tạo doanh thu, doanh thu nuôi chất lượng dịch vụ, chất lượng kéo người dùng mới, người dùng mới tạo thêm phí.

Điểm khó nhất là thiết kế để dòng tiền không chỉ đi qua rồi biến mất. Mình thích các cơ chế khiến token có công dụng rõ ràng, như dùng để trả phí, đặt cọc để đảm bảo cam kết, staking để nhận quyền lợi, hoặc dùng để mở khóa quyền truy cập theo cấp. Khi token gắn vào trải nghiệm sản phẩm, nhu cầu tự nhiên sẽ mạnh hơn nhu cầu đầu cơ. Bạn muốn token là vé vào cửa của hệ sinh thái, hay chỉ là vật phẩm để giao dịch.

Một tokenomics thuyết phục thường cho thấy sự công bằng giữa các nhóm. Người dùng được dịch vụ tốt với chi phí hợp lý. Nhà cung cấp được trả công tương xứng và có động lực nâng chất lượng. Cộng đồng có cơ chế tham gia quản trị, và có phần lợi ích gắn với tăng trưởng thật. Đội ngũ có nguồn lực dài hạn nhưng bị ràng buộc bằng lịch phân bổ hợp lý. Nếu một nhóm hưởng quá nhiều mà không tạo giá trị, vòng tuần hoàn sẽ lệch.

Cuối cùng, mình nghĩ Walrus Tokenomics nên được kể bằng câu chuyện dòng tiền, chứ không phải bằng khẩu hiệu. Phí đến từ hành vi tạo giá trị. Incentive thưởng cho đóng góp đúng. Dòng tiền được phân phối để vừa tăng trưởng vừa phòng thủ trước lạm phát. Câu hỏi cho bạn là, trong hệ sinh thái Walrus, bạn đang là người trả phí, người nhận thưởng, hay người thiết kế luật chơi, và bạn muốn dòng tiền chảy về phía nào.

$DUSK @Dusk #dusk
Khi mình so sánh Dusk với các hướng blockchain riêng tư khác, mình không bắt đầu từ câu hỏi ai ẩn tốt hơn, mình bắt đầu từ câu hỏi ai biến riêng tư thành một sản phẩm có thể dùng trong tài chính thật.
Nhiều blockchain riêng tư đi theo hướng riêng tư tuyệt đối cho mọi giao dịch, trọng tâm là che dấu người gửi, người nhận, số tiền, và làm cho truy vết trở nên cực khó. Cách này mạnh cho nhu cầu cá nhân, và tạo cảm giác tự do. Nhưng khi bước vào tài chính tổ chức, thứ cần không chỉ là không ai thấy, mà là chỉ đúng người được thấy, và khi cần thì có thể chứng minh điều đúng mà không bóc toàn bộ dữ liệu.
Có những dự án riêng tư theo hướng tùy chọn, nơi người dùng chọn công khai hoặc che chắn. Điểm cộng là linh hoạt, hệ sinh thái dễ mở rộng. Nhưng tùy chọn riêng tư chưa tự động tạo ra tuân thủ, vì tuân thủ là một chuỗi hành động, gồm xác minh điều kiện tham gia, ghi nhận quy tắc sản phẩm, giới hạn chuyển nhượng, báo cáo rủi ro, và khả năng giải trình khi có kiểm tra. Nếu không có lớp chứng minh và phân quyền được thiết kế sẵn, doanh nghiệp vẫn phải tự ghép rất nhiều mảnh.
Một nhóm khác tập trung vào hợp đồng thông minh riêng tư, nghĩa là dữ liệu đầu vào và trạng thái ứng dụng được bảo vệ khi chạy. Điều này rất hợp với dApp xử lý dữ liệu nhạy cảm. Nhưng trong tài chính, câu hỏi hay gặp là ai được phép tham gia thị trường này, ai được quyền xem phần nào của giao dịch, ai có thể kiểm toán theo vai trò, và hệ thống có thể đưa ra bằng chứng tuân thủ mà không lộ bí mật kinh doanh hay dữ liệu khách hàng hay không. Nếu câu trả lời chỉ là dữ liệu được mã hóa, thì vẫn thiếu bước chuyển đổi thành niềm tin thể chế.
Dusk thường được định vị khác, riêng tư có định hướng tuân thủ, và use case tài chính được đặt ở trung tâm. Mình hình dung Dusk như một hạ tầng cho minh bạch có chọn lọc, nơi dữ liệu không bị phơi bày mặc định, nhưng các thuộc tính cần thiết vẫn có thể được chứng minh, ví dụ người tham gia đủ điều kiện, giao dịch đáp ứng quy tắc, tài sản tuân theo hạn chế chuyển nhượng, hoặc một báo cáo tổng hợp là đúng. Từ góc nhìn tổ chức, đây là khác biệt lớn, vì nó biến kiểm toán từ việc xin dữ liệu thô sang việc nhận bằng chứng.
Điểm làm mới nữa nằm ở cách nghĩ về sản phẩm tài chính trên chain. Tài chính không chỉ là chuyển token, nó là phát hành, phân phối, giao dịch thứ cấp, thanh toán bù trừ, đối soát, và quản trị vòng đời tài sản. Nếu một hệ riêng tư chỉ bảo vệ giao dịch, thì Dusk hướng tới bảo vệ cả vòng đời, kèm theo khả năng chứng minh các ràng buộc nghiệp vụ. Bạn muốn một trái phiếu token hóa mà ai cũng xem được mọi thứ, hay một trái phiếu token hóa nơi nhà đầu tư giữ riêng tư nhưng cơ quan kiểm toán vẫn có thể xác nhận điều cần xác nhận.
Nếu đặt lên bàn cân, privacy coin tối ưu cho ẩn danh phổ quát, privacy tùy chọn tối ưu cho linh hoạt người dùng, privacy smart contract tối ưu cho ứng dụng bí mật. Dusk tối ưu cho bài toán tài chính có luật chơi, nơi riêng tư và tuân thủ không được phép loại trừ nhau. Bạn đang xây cho cộng đồng muốn ẩn hoàn toàn, hay bạn đang xây cho tổ chức cần vừa kín vừa chứng minh.
Mình nghĩ tiêu chí chọn hướng privacy nên là ba câu. Một là ai được xem gì theo vai trò. Hai là có thể chứng minh tuân thủ mà không lộ dữ liệu gốc không. Ba là sản phẩm tài chính có được thiết kế để vận hành trong môi trường kiểm toán và tranh chấp không. Nếu trả lời được ba câu này, bạn sẽ thấy vì sao Dusk được nhắc đến như một hướng riêng tư mới cho thị trường blockchain tài chính.

$DUSK @Dusk #dusk
Dusk dan masa depan AI dengan data sensitif membuka kisah besar tentang bagaimana masyarakat dapat memanfaatkan kecerdasan buatan tanpa harus mengorbankan privasi. Ketika AI masuk ke bidang kesehatan, perbankan, dan identitas digital, data tidak lagi sekadar angka yang tak berjiwa, melainkan sejarah rekam medis, transaksi keuangan, dokumen identitas, serta jejak yang bisa membentuk kehidupan seseorang.

Dalam bidang kesehatan, AI memerlukan data untuk mendeteksi kanker lebih awal, memprediksi risiko kekambuhan, dan menyesuaikan rencana pengobatan secara personal. Namun, rekam medis merupakan jenis data yang jika bocor dapat menyebabkan kerusakan jangka panjang, mulai dari diskriminasi hingga penyalahgunaan asuransi. Saya selalu merasa ada paradoks, kita ingin model yang cukup cerdas untuk menyelamatkan manusia, tetapi juga takut data yang menyelamatkan manusia itu sendiri disalahgunakan. Apakah Anda berani memberi izin pada suatu model untuk belajar dari data milik Anda jika Anda tahu tidak ada yang bisa melihat data aslinya.

$DUSK @Dusk #dusk
Pasar Data Rahasia sedang muncul sebagai solusi nyata untuk mengatasi masalah kurangnya data berkualitas untuk AI, seiring dengan meningkatnya kebutuhan akan keamanan. Dusk dapat berperan sebagai infrastruktur pertukaran data, di mana data digunakan secara terkendali, dan nilai dibagikan secara adil kepada pihak pemasok.

Masalah inti dari pasar data untuk AI terletak pada kepercayaan. Pembeli ingin data yang cukup bersih, akurat, dan memiliki asal-usul yang jelas. Sementara penjual khawatir tentang kebocoran data asli, ketakutan akan duplikasi, dan risiko hukum. Jika tidak ada mekanisme verifikasi yang tetap menjaga kerahasiaan, pasar hanya akan beroperasi dalam skala kecil. Pernahkah Anda melihat data yang baik tetapi tidak ada yang berani berbagi karena risiko yang terlibat?