learnwithfatima

2025 bắt đầu khi tôi lần đầu nghe đến tên Walrus Protocol, phản ứng của tôi không quá hào hứng. Làm việc trong không gian crypto, người ta dần quen với việc mỗi dự án hạ tầng mới đều tự quảng cáo mình là người thay đổi cuộc chơi. Những từ khóa như khả năng mở rộng, chi phí thấp và phi tập trung xuất hiện khắp nơi. Nhưng khi tôi bắt đầu hiểu Walrus trong bối cảnh hệ sinh thái Sui, một điều trở nên rõ ràng: dự án này không phải chỉ là một cơn sốt mà đang tập trung vào một vấn đề thực sự. Mục tiêu của Walrus rất rõ ràng — lưu trữ và cung cấp dữ liệu quy mô lớn một cách hiệu quả trong môi trường thiết lập phi tập trung. Để hiểu Walrus, điều đầu tiên cần biết là nó là lớp lưu trữ dữ liệu và khả năng truy cập dữ liệu được xây dựng trên blockchain Sui. Thay vì phát hành blockchain độc lập, Walrus đã sử dụng Sui như một lớp phối hợp và xác nhận giao dịch. Sui xử lý các khoản thanh toán, hợp đồng thông minh và vòng đời dữ liệu, trong khi công việc chính của Walrus là lưu trữ và phân phối các khối dữ liệu lớn. Xem từ góc độ giao dịch và hạ tầng, thiết kế này khá thực tế. Việc xây dựng trên một blockchain hiệu suất cao đã được chứng minh giúp giảm độ phức tạp và tăng khả năng được chấp nhận. Blockchain không được thiết kế để lưu trữ trực tiếp các tập tin lớn, và tại đây vai trò của Walrus bắt đầu. Lưu trữ blob nghĩa là các ứng dụng có thể giữ dữ liệu lớn bên ngoài chuỗi khối, nhưng vẫn đảm bảo kiểm chứng bằng mã hóa. Dữ liệu này có thể ở bất kỳ dạng nào — trạng thái ứng dụng, nội dung đa phương tiện, bộ dữ liệu AI hay các kho lưu trữ. Blockchain chỉ xử lý tham chiếu và xác minh, không phải gánh vác khối lượng dữ liệu. Một điểm khác biệt mạnh mẽ của Walrus là việc sử dụng mã hóa xóa (erasure coding). Các hệ thống truyền thống lưu giữ nhiều bản sao hoàn chỉnh của cùng một dữ liệu, điều này an toàn nhưng kém hiệu quả. Walrus chia dữ liệu thành các mảnh và thêm độ dư thừa toán học, nhờ đó ngay cả khi một số mảnh bị mất, dữ liệu vẫn có thể khôi phục được. Không nhất thiết phải có tất cả các mảnh, chỉ cần đạt ngưỡng yêu cầu là được. Tác động trực tiếp của điều này là lên chi phí và khả năng mở rộng. Walrus không cần lưu trữ các bản sao đầy đủ cho mỗi tập tin. Theo thiết kế, tổng chi phí lưu trữ chỉ khoảng năm lần so với dữ liệu gốc, điều này được xem là khá hiệu quả trong bối cảnh phi tập trung. Đối với nhà đầu tư, điểm này rất quan trọng vì chi phí thấp hơn nghĩa là khả năng được chấp nhận cao hơn — và chính sự chấp nhận đó mới tạo ra giá trị dài hạn. Walrus hoạt động trên mạng lưới các nút lưu trữ phi tập trung, do đó khả năng chống kiểm duyệt được tích hợp tự nhiên. Không có một thực thể nào kiểm soát dữ liệu. Ngay cả khi một số nút bị offline, dữ liệu vẫn có thể được khôi phục từ các mảnh còn lại. Tính bền bỉ này cực kỳ quan trọng đối với các ứng dụng Web3, vì các điểm lỗi tập trung thực sự là rủi ro. Trong suốt năm 2025, tiến độ phát triển của Walrus cũng rất đáng chú ý. Các phiên bản thử nghiệm dành cho nhà phát triển và kiểm thử công khai đã chứng minh rằng đây không chỉ là một ý tưởng. Việc tải lên, phân phối và truy xuất dữ liệu đang hoạt động thực tế trong môi trường thực. Trong không gian crypto, nơi rất nhiều dự án chỉ dừng lại ở lời hứa, việc Walrus thực hiện đều đặn và ổn định là một tín hiệu tích cực. Mô hình kinh tế cũng khá rõ ràng. Token WAL giúp đồng bộ hóa các động lực trong mạng lưới. Các nút lưu trữ stake WAL và nhận phần thưởng khi cung cấp dịch vụ đáng tin cậy. Tính năng ủy quyền cũng được hỗ trợ. Biến động giá ngắn hạn phụ thuộc vào tâm lý thị trường, nhưng về dài hạn, những token nào có giá trị thực sự mới tồn tại được. Lưu trữ đám mây tập trung có hiệu quả, nhưng đi kèm với các vấn đề về niềm tin và kiểm soát. Walrus cung cấp một lựa chọn thay thế phi tập trung, có thể kiểm chứng và chống kiểm duyệt. Khi Web3 tiến xa hơn sang lĩnh vực truyền thông, trò chơi và trí tuệ nhân tạo, nhu cầu về lưu trữ phi tập trung sẽ ngày càng tăng. Mục tiêu của Walrus rất rõ ràng — không cần phải đổi mới toàn bộ, chỉ cần làm cho dữ liệu trở nên có thể mở rộng và đáng tin cậy trong thế giới phi tập trung. Với tư cách là một nhà giao dịch và nhà đầu tư, chính sự rõ ràng này đã đủ để đưa dự án này vào danh sách theo dõi.

Jab 2025 bắt đầu, cái tên Walrus Protocol xuất hiện trước mặt tôi, phản ứng ban đầu của tôi là thận trọng. Sau bao nhiêu năm sống trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng tiền mã hóa, tôi đã học được rằng mỗi dự án mới đều tuyên bố mình là một cuộc cách mạng. Nhưng sau khi tìm hiểu kỹ, rõ ràng Walrus không chỉ đang xây dựng một câu chuyện, mà thực sự đang nhắm đến một vấn đề thực tế. Trọng tâm cốt lõi của Walrus là làm cho việc lưu trữ dữ liệu lớn trong môi trường phi tập trung trở nên khả thi. Thực tế, Walrus hoạt động như một lớp lưu trữ dữ liệu chuyên biệt và lớp xác thực dữ liệu trên nền tảng blockchain Sui. Quyết định này thật sự rất thông minh. Thay vì tự xây dựng chuỗi riêng, Walrus tận dụng Sui như một lớp phối hợp, nơi xử lý các giao dịch, hợp đồng thông minh và quản lý vòng đời. Nhiệm vụ chính của Walrus là xử lý các khối dữ liệu lớn. Xét về mặt hạ tầng, cách tiếp cận này giúp giảm cả độ phức tạp và rủi ro. Blockchain vốn không được tối ưu hóa cho việc lưu trữ các tập tin lớn. Việc lưu trữ dữ liệu trực tiếp sẽ rất tốn kém và kém hiệu quả. Mô hình lưu trữ blob của Walrus cho phép các ứng dụng lưu trữ dữ liệu nặng ở ngoài chuỗi, nhưng vẫn đảm bảo tính xác thực bằng mã hóa. Dù là dữ liệu AI, tập tin đa phương tiện hay dữ liệu ứng dụng, blockchain chỉ giữ lại tham chiếu và xác minh tính toàn vẹn. Mã hóa xóa bỏ (erasure coding) là một phần quan trọng trong thiết kế của Walrus. Các hệ thống truyền thống thường dựa vào việc sao chép toàn bộ dữ liệu, trong khi Walrus chia dữ liệu thành các mảnh và thêm độ dư thừa. Điều này có nghĩa là ngay cả khi một số mảnh bị mất, dữ liệu vẫn có thể khôi phục được. Cách tiếp cận này giúp giảm lãng phí lưu trữ và cải thiện hiệu suất. Lợi ích của thiết kế này thể hiện rõ ràng trong chi phí và khả năng mở rộng. Walrus không cần lưu trữ nhiều bản sao đầy đủ của mỗi dữ liệu. Theo quy tắc của giao thức, tổng lượng lưu trữ dư thừa chỉ khoảng năm lần dữ liệu gốc, một con số khá hợp lý trong bối cảnh phi tập trung. Với nhà đầu tư, đây là tín hiệu rằng hệ thống có thể đón nhận nhiều người dùng hơn mà không làm chi phí bùng nổ. Mạng lưới Walrus dựa trên các nút lưu trữ phi tập trung, nhờ đó tích hợp sẵn khả năng chống kiểm duyệt. Không có điểm lỗi duy nhất nào. Ngay cả khi một số nút gặp sự cố, dữ liệu vẫn có thể được khôi phục từ các mảnh. Đối với các ứng dụng Web3, độ tin cậy này là điều thiết yếu, vì sự cố của cơ sở hạ tầng tập trung sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ứng dụng. Trong suốt năm 2025, Walrus đã thể hiện tiến triển phát triển ổn định. Các phiên bản thử nghiệm dành cho nhà phát triển và các thử nghiệm công khai đã chứng minh rằng hệ thống không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Việc tải lên và truy xuất dữ liệu thực tế là khả thi. Trong thị trường tiền mã hóa, nơi rất nhiều dự án không vượt qua được giai đoạn testnet, thì việc thực thi của Walrus thật sự nổi bật. Mô hình kinh tế cũng rất rõ ràng. Token WAL giúp định hướng các động lực thưởng. Các nút lưu trữ sẽ stake và nhận phần thưởng dựa trên hiệu suất. Cũng có tùy chọn ủy quyền. Giá trị dài hạn chỉ hình thành khi token được liên kết với việc sử dụng thực tế trên mạng lưới, và Walrus đang đi theo hướng đó. Các dịch vụ lưu trữ đám mây tập trung nhanh và tiện lợi, nhưng đi kèm với rủi ro về niềm tin và kiểm duyệt. Walrus cung cấp một lựa chọn thay thế không cần phép và có thể xác minh được. Khi các ứng dụng Web3 ngày càng đòi hỏi nhiều dữ liệu hơn, tầm quan trọng của lưu trữ phi tập trung sẽ ngày càng gia tăng. Cách tiếp cận tập trung của Walrus biến nó thành một dự án thú vị mà các nhà giao dịch và nhà đầu tư không thể bỏ qua.

Walrus Protocol là cái tên mà tôi lần đầu nghe đến vào đầu năm 2025, phản ứng ban đầu là khá hỗn hợp. Do có kinh nghiệm trong lĩnh vực hạ tầng tiền mã hóa, nên luôn có một chút nghi ngờ đối với mỗi dự án mới. Tuy nhiên, sau khi phân tích Walrus trong bối cảnh hệ sinh thái Sui, tôi nhận ra đây không chỉ là một chiến dịch marketing. Thực tế, Walrus đang giải quyết một hạn chế thực sự — vấn đề lưu trữ dữ liệu lớn trong các hệ thống phi tập trung. Thay vì là một blockchain độc lập, Walrus hoạt động như một lớp lưu trữ dữ liệu và lớp đảm bảo khả năng truy cập dữ liệu trên nền tảng Sui. Lựa chọn thiết kế này khá thực tế. Sui chịu trách nhiệm xử lý hợp đồng thông minh, thanh toán và phối hợp, trong khi vai trò của Walrus là lưu trữ và phục vụ các khối dữ liệu lớn. Việc tách biệt này giúp hệ thống trở nên hiệu quả và dễ tiếp nhận hơn về mặt hạ tầng. Các blockchain không được thiết kế để lưu trữ các tệp lớn. Chính vì vậy, mô hình lưu trữ blob của Walrus trở nên quan trọng. Các ứng dụng có thể lưu trữ dữ liệu nặng ở ngoài chuỗi, nhưng vẫn duy trì được tính xác minh và tính toàn vẹn thông qua blockchain. Dữ liệu này có thể ở bất kỳ dạng nào, dù là tệp đa phương tiện hay bộ dữ liệu AI. Walrus sử dụng mã hóa xóa (erasure coding), điều này làm nó khác biệt với các mô hình lưu trữ truyền thống. Thay vì sao chép toàn bộ dữ liệu, dữ liệu được chia thành các mảnh và thêm độ dư thừa. Ngay cả khi một số mảnh bị mất, dữ liệu vẫn có thể khôi phục được. Cách tiếp cận này cải thiện đáng kể hiệu quả lưu trữ. Tác động của nó thể hiện rõ ở cả chi phí và khả năng mở rộng. Walrus không cần lưu trữ nhiều bản sao hoàn chỉnh của mỗi tệp. Theo thiết kế của protocol, tổng chi phí lưu trữ chỉ khoảng năm lần kích thước dữ liệu gốc, điều này được coi là khá tối ưu đối với các hệ thống phi tập trung. Với nhà đầu tư, đây là một tín hiệu mạnh rằng hệ thống có thể xử lý sự phát triển trong dài hạn. Nhờ mạng lưới các nút lưu trữ phi tập trung, Walrus có khả năng chống kiểm duyệt. Không có một thực thể nào kiểm soát toàn bộ dữ liệu. Ngay cả khi một số nút bị offline, dữ liệu vẫn có thể được khôi phục từ các mảnh. Điều này cực kỳ quan trọng đối với độ tin cậy của các ứng dụng Web3. Trong suốt năm 2025, Walrus đã thể hiện sự tiến triển ổn định. Các bản thử nghiệm dành cho nhà phát triển và kiểm thử công khai xác nhận rằng hệ thống hoạt động được. Việc tải lên và truy xuất dữ liệu thực tế đã hoạt động tốt. Điều này giúp Walrus khác biệt với những dự án chỉ dừng lại ở kế hoạch phát triển. Mô hình kinh tế được điều phối thông qua token WAL, giúp đồng bộ hóa động lực cho mạng lưới. Các nhà cung cấp lưu trữ phải bỏ tiền cược (stake) và nhận phần thưởng dựa trên hiệu suất. Việc ủy quyền (delegation) cũng được hỗ trợ. Dù biến động giá ngắn hạn là điều hiển nhiên, nhưng về dài hạn, chỉ những dự án có tiện ích token gắn liền với nhu cầu sử dụng thực tế mới tồn tại được. Lưu trữ tập trung có thể hiệu quả, nhưng vẫn tồn tại vấn đề về niềm tin và kiểm soát. Walrus cung cấp một lựa chọn thay thế không cần phép và có thể xác minh được. Khi Web3 ngày càng hướng tới các trường hợp sử dụng yêu cầu dữ liệu lớn, tầm quan trọng của các giải pháp lưu trữ chuyên biệt như Walrus sẽ ngày càng tăng. Với tư cách là một nhà giao dịch và nhà đầu tư, chính sự rõ ràng và khả năng thực thi là lý do khiến tôi theo dõi dự án này.

Khi lần đầu tiên tôi nghe về Walrus Protocol vào đầu năm 2025, tôi thực sự khá thận trọng. Sau bao năm theo dõi các dự án giao dịch và cơ sở hạ tầng tiền mã hóa, tôi đã quen với việc mỗi dự án mới đều tự xưng là 'sự kiện lớn tiếp theo'. Mọi người đều tuyên bố về khả năng mở rộng và chi phí thấp. Nhưng khi tôi bắt đầu hiểu rõ hơn về việc tích hợp Walrus cùng hệ sinh thái Sui, tôi nhận ra rằng dự án này thực sự đang giải quyết một vấn đề thực tế. Trọng tâm của Walrus chỉ tập trung vào một điều: lưu trữ và phục vụ dữ liệu lớn một cách hiệu quả trong môi trường phi tập trung. Walrus thực chất là một lớp lưu trữ dữ liệu phi tập trung và lớp đảm bảo khả năng truy cập dữ liệu được xây dựng trên blockchain Sui. Điều này cực kỳ quan trọng. Thay vì tự phát hành chuỗi riêng, Walrus đã sử dụng Sui như một lớp điều phối. Sui xử lý các giao dịch thanh toán, hợp đồng thông minh và quản lý vòng đời dữ liệu, trong khi nhiệm vụ của Walrus là lưu trữ và di chuyển các tập tin lớn, hay còn gọi là blobs. Từ góc nhìn của một nhà giao dịch, cách tiếp cận này khá hợp lý. Việc tận dụng một blockchain hiệu suất cao hiện có giúp giảm thiểu độ phức tạp và tăng khả năng được chấp nhận rộng rãi. Khái niệm lưu trữ blob khá đơn giản nếu bạn bỏ qua các thuật ngữ kỹ thuật. Các blockchain không được thiết kế để lưu trữ trực tiếp các tập tin lớn vì điều đó sẽ tốn kém và kém hiệu quả. Walrus cho phép các ứng dụng lưu trữ dữ liệu nặng ở ngoài chuỗi, nhưng vẫn đảm bảo các đảm bảo mật mã học. Những blobs này có thể là bất kỳ loại dữ liệu nào — dữ liệu ứng dụng, tệp đa phương tiện, tập dữ liệu AI hay các hồ sơ lịch sử. Blockchain không mang theo trọng lượng dữ liệu, nhưng lại theo dõi vị trí và xác minh dữ liệu đó. Điều làm Walrus khác biệt với các dự án lưu trữ khác chính là việc sử dụng mã hóa xóa (erasure coding). Nếu bạn không phải chuyên gia kỹ thuật, hãy hình dung như sau: các hệ thống truyền thống sẽ sao chép cùng một tập tin nhiều lần để đảm bảo dữ liệu không bị mất. Cách này an toàn, nhưng tốn rất nhiều dung lượng lưu trữ. Thay vì vậy, Walrus chia dữ liệu thành các mảnh nhỏ và thêm độ dư thừa toán học. Ý nghĩa là ngay cả khi một số mảnh bị mất, dữ liệu gốc vẫn có thể khôi phục được. Bạn không cần tất cả các mảnh, chỉ cần đủ số lượng mảnh cần thiết. Điều này mang lại lợi ích trực tiếp về chi phí và khả năng mở rộng. Walrus không cần lưu trữ rất nhiều bản sao hoàn chỉnh cho cùng một dữ liệu. Theo thiết kế của giao thức, tổng lượng dữ liệu lưu trữ chỉ khoảng năm lần dung lượng dữ liệu gốc — một con số được xem là khá hiệu quả. Đối với nhà đầu tư, điểm này cực kỳ quan trọng, vì chi phí lưu trữ thấp có nghĩa là nhiều người dùng hơn và sự chấp nhận thực tế cao hơn. Và nơi nào có sự chấp nhận, nơi đó sẽ tạo ra giá trị dài hạn.

Khi tôi bắt đầu theo dõi sát sao $WAL vào đầu năm 2025, điều đầu tiên tôi nhận thấy không chỉ là công nghệ hay trường hợp sử dụng của Walrus, mà còn là tokenomics — cụ thể là lịch trình mở khóa và động lực cung ứng dài hạn. Các nhà giao dịch thường chỉ nhìn vào mức độ chấp nhận và nhu cầu, nhưng nếu bạn không hiểu khi nào và bằng cách nào các token được đưa vào nguồn cung lưu thông, bạn chỉ đang nhìn thấy một nửa bức tranh. Trong các dự án cơ sở hạ tầng và lưu trữ, điều này cũng quan trọng như các chỉ số về mức độ chấp nhận, bởi vì hành vi thị trường bị ảnh hưởng trực tiếp bởi những thay đổi về nguồn cung. Trước tiên hãy hiểu những điều cơ bản. Trong tiền điện tử, lịch trình mở khóa token đề cập đến mốc thời gian mà các token bị khóa trước đó — cho dù dành cho người sáng lập, nhà đầu tư, ưu đãi hệ sinh thái hay phần thưởng staking — được dần dần phát hành ra thị trường. Điều này khác với tổng nguồn cung, là số lượng token tối đa sẽ từng tồn tại. Điều quan trọng nhất đối với các nhà giao dịch là nguồn cung lưu thông — tức là các token có sẵn để mua, bán hoặc sử dụng. Tổng nguồn cung của $WAL được cố định ở mức 5 tỷ token, nhưng khi ra mắt, chỉ một phần nhỏ trong số đó được lưu thông. Các token còn lại đã bị khóa để ngăn chặn áp lực bán ngay lập tức tác động lên thị trường. Đây là thông lệ phổ biến đối với các dự án nghiêm túc, và đặc biệt quan trọng đối với các token cơ sở hạ tầng vì nó đảm bảo rằng sự tăng trưởng và áp dụng mạng lưới được đồng bộ hóa về lâu dài, thay vì phụ thuộc vào sự cường điệu hoặc bán tháo ngắn hạn. Bây giờ hãy nói về tác động thị trường. Hãy tưởng tượng rằng việc áp dụng và sử dụng mạng lưới đang tăng lên, giá đang dần tăng, nhưng sau đó đột nhiên một lượng lớn token được mở khóa. Điều này có thể tạo ra áp lực giảm giá, ngay cả khi các yếu tố cơ bản vẫn mạnh mẽ. Đó là lý do tại sao các nhà giao dịch luôn xem xét lịch mở khóa trước nhiều tháng. Các token trong $WAL chủ yếu được khóa trong thời gian phân bổ nhiều năm để có được các ưu đãi hệ sinh thái, phần thưởng đặt cược và phân bổ cho nhóm, tránh việc bán tháo ngay lập tức. Các dự án làm điều này để giữ cho các ưu đãi được đồng bộ hóa theo thời gian.Nếu token của những người sáng lập và nhà đầu tư ban đầu được phát hành ngay lập tức, áp lực bán ban đầu sẽ rất lớn. Token được phát hành dần dần, thường có các giai đoạn tạm dừng và mở khóa tuyến tính. Giai đoạn tạm dừng có nghĩa là một khoảng thời gian token không được phát hành – về cơ bản là một giai đoạn chờ đợi. Sau đó, token được đưa ra thị trường đều đặn trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Đối với các nhà đầu tư tổ chức và những người nắm giữ dài hạn, điều này báo hiệu rằng dự án đang tập trung vào tăng trưởng bền vững, chứ không phải là thoái vốn ngắn hạn. Trong trường hợp của $WAL , phân bổ cho hệ sinh thái lớn hơn nhiều – gần một nửa nếu tính cả các ưu đãi cộng đồng, phần thưởng cho nhà phát triển và trợ cấp lưu trữ. Các phân bổ này được phân phối trong một khoảng thời gian để hỗ trợ việc sử dụng mạng lưới và sự tham gia của các node. Đối với các nhà giao dịch, điều này có nghĩa là nhiều sự kiện mở khóa có thể ảnh hưởng đến thị trường, chứ không chỉ một ngày duy nhất. Việc phát hành staking cũng ảnh hưởng đến động lực cung cầu. Walrus khuyến khích các node và người ủy quyền staking $WAL . Các token riêng biệt được dành riêng cho phần thưởng staking, và chúng được mở khóa dần dần khi mạng lưới trưởng thành. Ý tưởng rất đơn giản: các node nhận được ưu đãi liên tục mà không làm tràn ngập thị trường. Nhưng việc phân phối phần thưởng staking ảnh hưởng đến nguồn cung và động lực thị trường, giống như lịch trình mở khóa. Bây giờ hãy nói về hành vi thị trường. Dữ liệu lịch sử cho thấy rằng các đợt mở khóa lớn theo lịch trình thường tạo ra sự biến động. Các nhà giao dịch sẽ mua vào và bán sớm để tránh áp lực giảm giá. Tuy nhiên, nếu thời gian mở khóa ngắn hoặc bị trì hoãn, sự khan hiếm sẽ được tạo ra, và người mua dự đoán nguồn cung sẽ khan hiếm hơn. Việc phân bổ phần thưởng trong nhiều năm của $WAL tạo ra nhiều đợt phân bổ cho hệ sinh thái, đội ngũ và staking, thay vì một đợt mở khóa lớn duy nhất, mỗi đợt đều có tác động riêng đến thị trường. Tính minh bạch cũng rất quan trọng. Nhiều dự án che giấu lịch trình mở khóa của họ, điều này tạo ra những đợt giảm giá bất ngờ và sự nhầm lẫn. Walrus tương đối minh bạch; tài liệu và lịch trình được công khai.Đối với các nhà đầu tư, điều này báo hiệu cam kết dài hạn và giảm thiểu những bất ngờ khó chịu. Quan sát cá nhân của tôi cho thấy giá trị của $WAL đến năm 2025 được thúc đẩy bởi các chỉ số về mức độ chấp nhận và sử dụng, nhưng sự tương tác giữa lịch trình mở khóa và hành vi đặt cọc đang định hình thị trường. Khi kết hợp dữ liệu trên chuỗi và tokenomics, một bức tranh rõ ràng hơn về giá trị dài hạn sẽ hiện ra. Tuy nhiên, cũng có những rủi ro. Nếu quá nhiều token bị khóa dài hạn và thanh khoản thấp, giá có thể bị trì trệ. Sự cân bằng rất mong manh: cần có đủ token lưu thông để giao dịch tích cực, nhưng nguồn cung quá mức không được vượt quá nhu cầu. Chìa khóa cho năm 2026 và những năm tiếp theo là quan sát xem việc mở khóa $WAL có trùng khớp với các cột mốc thị trường hoặc mức độ chấp nhận hay không. Liệu các node có đang đặt cọc nhiều token hơn, hay những người đóng góp vào hệ sinh thái đang sử dụng hết phần phân bổ của họ? Tất cả những điều này định hình động lực cung ứng dài hạn và hành vi thị trường. Bài học rút ra cho các nhà giao dịch và nhà đầu tư rất đơn giản: tokenomics không chỉ là lý thuyết; nó có tác động thực sự đến giá cả và sự biến động. Sự tương tác giữa lịch trình mở khóa, phân bổ, phát hành staking và mức độ chấp nhận $WAL cũng như hệ sinh thái Walrus tạo nên một câu chuyện thị trường nhiều tầng lớp. Bạn càng hiểu rõ động lực và đưa ra quyết định trong giao dịch tiền điện tử, bạn càng có thể điều hướng sự biến động và nắm bắt cơ hội tốt hơn.

Khi nói đến token hạ tầng Jab, thường các cuộc thảo luận rất mơ hồ. Rất nhiều dự án tuyên bố về tính năng sử dụng, nhưng nếu tìm hiểu sâu hơn thì token thường chỉ dùng để trả phí hoặc mang danh nghĩa quản trị. Vì lý do đó, vào năm 2025, tôi bắt đầu dành nhiều sự chú ý hơn đến $WAL , khi Walrus Protocol bắt đầu xây dựng mạng lưới lưu trữ phi tập trung của mình trên Sui. Khi tôi hiểu rõ hơn cách thức hoạt động thực sự của token $WAL trong hệ sinh thái Walrus, tôi nhận ra rằng token này không chỉ dành cho đầu cơ mà được thiết kế để vận hành mạng lưới. Ở cấp độ cơ bản, $WAL là chất keo kinh tế của mạng lưới Walrus. Walrus là một giao thức lưu trữ dữ liệu phi tập trung và đảm bảo khả năng truy cập, và để vận hành các hệ thống như vậy, cần một mô hình khuyến khích mạnh mẽ. Các mục tiêu của người cung cấp lưu trữ, nhà phát triển và người dùng là khác nhau. Nhiệm vụ của $WAL là điều chỉnh các động lực này sao cho mạng lưới trở nên đáng tin cậy, an toàn và bền vững theo thời gian. Điều này cực kỳ quan trọng đối với nhà đầu tư, dù thị trường có phản ánh ngắn hạn hay không. Trường hợp sử dụng quan trọng nhất của $WAL là staking. Những người cung cấp lưu trữ trên mạng lưới Walrus phải stake $WAL . Nói một cách đơn giản, staking có nghĩa là khóa token của bạn như một đảm bảo. Nếu nút mạng thực hiện đúng nhiệm vụ, lưu trữ dữ liệu chính xác và duy trì khả năng truy cập, họ sẽ nhận được phần thưởng. Nếu nút mạng lười biếng hoặc hành xử gian dối, phần stake của họ có thể bị cắt. Điều này tạo ra khái niệm "có da có thịt" trong mạng lưới. Từ góc nhìn nhà giao dịch, khi nhu cầu lưu trữ tăng lên, nhu cầu staking cũng tăng theo, đây là tín hiệu tích cực đối với kinh tế token. Điều tốt là Walrus không giới hạn staking chỉ dành cho các nhà vận hành nút. Người nắm giữ token bình thường cũng có thể ủy quyền $WAL của mình cho các nhà cung cấp lưu trữ đang vận hành mạng lưới. Nhờ đó, các nhà đầu tư có thể kiếm phần thưởng staking mà không cần phải vận hành hạ tầng. Trong suốt năm 2025, mô hình staking ủy quyền này được cải thiện đáng kể, với việc phân phối phần thưởng và các quy tắc ủy quyền được làm rõ hơn. Điều này lành mạnh đối với cả sự phi tập trung và sự tham gia. Các khuyến khích không chỉ giới hạn ở phần thưởng staking. $WAL cũng được sử dụng để thanh toán phí lưu trữ. Khi một người dùng hoặc ứng dụng lưu trữ dữ liệu trên Walrus, họ phải thanh toán bằng $WAL . Các phí này sau đó được phân phối cho các nhà cung cấp lưu trữ, những người lưu trữ và phục vụ dữ liệu một cách đáng tin cậy.

Khi nói về quyền riêng tư trong crypto, phần lớn mọi người thường nghĩ ngay đến các công cụ như mixer, chứng minh không biết (zero-knowledge proofs) hay các giao dịch riêng tư. Nhưng đến cuối năm 2024 và đầu năm 2025, tôi nhận ra rõ hơn rằng vấn đề riêng tư thực sự không chỉ giới hạn ở giao dịch, mà còn ở việc lưu trữ dữ liệu. Chính tại điểm này, tính năng Seal của Walrus Protocol bắt đầu trở nên thú vị. Là một nhà giao dịch và nhà đầu tư, tôi luôn cố gắng tìm hiểu xem một protocol có đang giải quyết những vấn đề thực tế hay không, và Seal thuộc nhóm đó. Walrus thực chất là một lớp lưu trữ dữ liệu phi tập trung và khả dụng, được xây dựng trên blockchain Sui. Ở các phiên bản ban đầu, trọng tâm là khả năng mở rộng và lưu trữ hiệu quả về chi phí, nhưng theo thời gian, khi protocol trưởng thành hơn, vấn đề về quyền riêng tư và kiểm soát truy cập tự nhiên xuất hiện. Vào khoảng tháng 3 năm 2025, Walrus đã giới thiệu tính năng Seal, với mục tiêu đơn giản: biến lưu trữ phi tập trung không chỉ dùng cho dữ liệu công khai, mà còn có thể sử dụng cho dữ liệu được kiểm soát và riêng tư. Đây là một bước tiến rất quan trọng, bởi nếu không có kiểm soát truy cập, lưu trữ phi tập trung thường chỉ giới hạn ở nội dung công khai. Việc hiểu Seal không khó nếu chúng ta đơn giản hóa một vài thuật ngữ. Nói một cách thẳng thắn, Seal tích hợp mã hóa và kiểm soát truy cập có thể lập trình được vào lớp lưu trữ của Walrus. Mã hóa có nghĩa là dữ liệu được khóa lại sao cho chỉ những người được ủy quyền mới có thể đọc được. Khi một dữ liệu được tải lên trên Walrus, nó sẽ được mã hóa, và các khóa dữ liệu chỉ nằm trong tay những người hoặc ứng dụng được cấp quyền truy cập. Các nút lưu trữ có dữ liệu, nhưng không thể tự đọc được dữ liệu đó. Điều này tạo nên một nền tảng vững chắc cho quyền riêng tư. Khái niệm kiểm soát truy cập ở đây trở nên còn thú vị hơn nữa. Trong các hệ thống lưu trữ đám mây truyền thống, kiểm soát truy cập là tập trung, tức là một công ty sẽ quyết định ai được xem dữ liệu và ai không. Seal biến điều này thành có thể lập trình được. Nghĩa là các nhà phát triển có thể thiết lập các quy tắc giống như hợp đồng thông minh, xác định ai, khi nào và trong điều kiện nào thì được truy cập dữ liệu. Ví dụ, một dApp có thể đặt quy tắc rằng người dùng chỉ được xem dữ liệu khi đăng ký của họ còn hiệu lực, hoặc khi họ đang nắm giữ một loại token nhất định. Kiểm soát này được thực hiện tự động, mà không cần bất kỳ quản trị viên tập trung nào. Là một nhà giao dịch, tôi thấy điều này rất liên quan vì tính năng này không giới hạn Walrus chỉ ở các dự án Web3 thuần túy. Với các doanh nghiệp, quyền riêng tư và kiểm soát truy cập là điều bắt buộc. Các công ty chỉ có thể lưu trữ dữ liệu nhạy cảm trên nền tảng lưu trữ phi tập trung nếu họ có đảm bảo rằng dữ liệu sẽ không bị rò rỉ và truy cập được kiểm soát nghiêm ngặt. Seal chính là giải pháp lấp đầy khoảng trống này. Các doanh nghiệp có thể lưu trữ dữ liệu trên Walrus, kèm theo mã hóa, và sau đó sử dụng các quy tắc có thể lập trình để quyết định ai — nhân viên, đối tác hay ứng dụng — sẽ được cấp quyền truy cập như thế nào.

Khi tôi bắt đầu nghiên cứu kỹ Walrus Network vào đầu năm 2025, điều khiến tôi ấn tượng nhất chính là tiềm năng của nó trong việc hỗ trợ các trang web on-chain và nội dung động. Các nhà giao dịch và nhà đầu tư thường chỉ tập trung vào DeFi và các chỉ số token, nhưng hạ tầng nền tảng và tính ứng dụng thực tế lại cực kỳ quan trọng. Walrus là một giao thức lưu trữ và khả năng truy cập phi tập trung, kiến trúc của nó cho phép triển khai các nội dung và ứng dụng có thể vận hành mà không bị kiểm duyệt hay gián đoạn như trên web truyền thống. Về cơ bản, trang web on-chain có nghĩa là nội dung của trang được lưu trực tiếp trên blockchain và các hệ thống lưu trữ phi tập trung, chứ không phải trên các máy chủ tập trung. Các trang web truyền thống thường được lưu trữ trên AWS hay Google Cloud, nơi một công ty duy nhất kiểm soát, và nếu dịch vụ bị chặn hoặc hạn chế, trang web có thể bị offline. Trong Walrus, nội dung được mã hóa và chia nhỏ, sau đó lưu trữ trên nhiều nút lưu trữ khác nhau. Cách tiếp cận này giúp các trang web và nội dung động trở nên bền vững hơn, đồng thời giảm đáng kể rủi ro gián đoạn hoặc kiểm duyệt. Kiến trúc của Walrus mang lại sự linh hoạt cho nhà phát triển và người sáng tạo nội dung. Nội dung động có nghĩa là thay vì chỉ có các trang HTML tĩnh, dữ liệu có thể được cập nhật theo thời gian thực, ví dụ như hồ sơ người dùng, bảng điều khiển, bảng xếp hạng trò chơi hoặc các chỉ số tài chính. Nhờ cơ chế lưu trữ blob và mã hóa phân tán (erasure coding) của Walrus, các tập tin lớn và nội dung thường xuyên cập nhật có thể được lưu trữ và truy xuất một cách hiệu quả. Điều này cực kỳ thú vị đối với các nhà giao dịch, vì các chỉ số thực tế về sự phổ biến và sử dụng trực tiếp ảnh hưởng đến nhu cầu token và sức khỏe mạng lưới. Đến giữa năm 2025, Walrus đã trình diễn nhiều lần công khai và cung cấp các bản xem trước cho nhà phát triển, trong đó các trang web và dApps đã hoạt động thành công theo cách phi tập trung. Các nút hoạt động ổn định và nội dung được phân phối dưới dạng các mảnh dữ liệu dư thừa. Ngay cả khi một số nút bị offline, các trang web vẫn vận hành liên tục. Mức độ chịu lỗi và khả năng chống kiểm duyệt này rõ ràng vượt trội so với các nền tảng lưu trữ truyền thống. Đối với nhà đầu tư, đây là tín hiệu rõ ràng rằng mạng lưới đang thể hiện cả độ bền kỹ thuật lẫn sự chấp nhận rộng rãi. Một yếu tố thú vị khác xuất hiện khi tích hợp tính năng Seal của Walrus. Seal cho phép kiểm soát truy cập có thể lập trình và mã hóa nội dung. Điều này có nghĩa là nhà phát triển và chủ sở hữu nội dung có thể quyết định ai được truy cập, khi nào và dưới điều kiện nào. Tính năng này cực kỳ phù hợp với các nền tảng xã hội, cộng đồng riêng tư và các ứng dụng nội dung cao cấp. Từ góc nhìn nhà giao dịch, mức độ thực dụng và tiềm năng áp dụng của giao thức được đo lường chính xác từ đây — không chỉ là sự hào hứng đầu cơ, mà là hoạt động on-chain thực tế. Nếu bạn theo dõi xu hướng thị trường các dự án Web3 và trang web phi tập trung, thì sự quan tâm đã tăng mạnh trong suốt năm 2025. Nhiều dự án mới và cộng đồng NFT đã bắt đầu sử dụng Walrus để lưu trữ trang web và nội dung của họ. Các chỉ số dữ liệu thực tế cho thấy lượng sử dụng lưu trữ đang tăng đều và các nút mạng duy trì thời gian hoạt động cao ổn định. Mô hình chấp nhận này là một chỉ báo cụ thể cho nhà giao dịch rằng giao thức đã vượt qua hứa hẹn kỹ thuật để mang lại giá trị thực tế. Cách tiếp cận của Walrus cũng giải quyết cả vấn đề hiệu quả chi phí và khả năng mở rộng. Các nhà cung cấp đám mây truyền thống có độ dư thừa cao và phân phối toàn cầu, nhưng chi phí cũng rất lớn, đặc biệt khi cần lưu trữ nội dung lớn hoặc cập nhật thường xuyên. Mô hình lưu trữ phân tán và mã hóa phân tán của Walrus mang lại độ dư thừa hiệu quả hơn và phí mạng tương đối thấp hơn, điều này cực kỳ hấp dẫn với nhà phát triển và doanh nghiệp. Về dài hạn, sự kết hợp giữa hiệu quả chi phí và khả năng chống kiểm duyệt sẽ hỗ trợ giá trị token và sự phát triển mạng lưới. Theo quan sát cá nhân của tôi, các trang web on-chain phi tập trung hiện vẫn ở giai đoạn đầu của quá trình chấp nhận, nhưng xu hướng tương lai rõ ràng rất hứa hẹn. Các nhà giao dịch và nhà đầu tư thường chỉ nhìn vào các tín hiệu đầu cơ, nhưng việc hiểu rõ hạ tầng và sự chấp nhận thực tế mới là điều quan trọng hơn nhiều. Mô hình của Walrus, cho phép nội dung động và lưu trữ phi tập trung, cho thấy giao thức không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Các chỉ số thực tế về việc lưu trữ nội dung và sử dụng mạng lưới chính là tín hiệu trực tiếp về nhu cầu token và sự phát triển hệ sinh thái. Cuối cùng, không sai khi nói rằng Walrus đang tạo nên một nền tảng vững chắc cho các trang web và ứng dụng Web3. Nội dung chống kiểm duyệt, cập nhật động, lưu trữ hiệu quả và khả năng chịu lỗi được kết hợp hài hòa, và đây chính là tín hiệu rõ ràng về sự chấp nhận và giá trị thực tế. Nếu bạn đang đánh giá token $WAL và hệ sinh thái Walrus, thì việc hiểu rõ hạ tầng và các chỉ số sử dụng thực tế là quan trọng ngang bằng với việc theo dõi biểu đồ thị trường và xu hướng giá. Việc hỗ trợ trang web on-chain và nội dung động đã biến Walrus thành một hạ tầng tương lai và thân thiện với nhà đầu tư.