@Walrus 🦭/acc #walrus $WAL
Khi nói tới DAO quản lý dữ liệu cộng đồng và Walrus đóng vai trò data layer, mình nghĩ cần bắt đầu từ một sự thật khá nghịch lý: DAO được sinh ra để quản trị tập thể, nhưng dữ liệu của tập thể đó lại thường bị phân mảnh, lệch chuẩn và phụ thuộc vào bên ngoài.
Discord, forum, Google Docs, Notion, IPFS link rời rạc… tất cả đều tồn tại, nhưng không có thứ gì thực sự thuộc về DAO theo nghĩa hạ tầng.
Khi DAO lớn dần, chính dữ liệu cộng đồng – chứ không phải token hay treasury – mới trở thành điểm nghẽn lớn nhất của quản trị.
Dữ liệu cộng đồng của DAO không chỉ là thông tin thô.
Nó là lịch sử thảo luận, proposal cũ, phản biện đã từng xảy ra, quyết định đã từng bị bác bỏ, ngữ cảnh của những lựa chọn quan trọng.
Nếu mất những dữ liệu đó, DAO không chỉ mất trí nhớ, mà còn mất khả năng tự học.
Phần lớn DAO hiện nay vận hành theo kiểu “quyết định trong hiện tại”, với rất ít khả năng truy xuất quá khứ một cách có cấu trúc.
Walrus xuất hiện như một cách để thay đổi điều này từ gốc.
Khi Walrus được dùng làm data layer cho DAO, dữ liệu cộng đồng không còn là thứ nằm ngoài chain một cách vô định.
Nó trở thành một phần của hệ thống, dù không nhất thiết phải nằm hoàn toàn on-chain.
Walrus cho phép dữ liệu lớn, dữ liệu lịch sử, dữ liệu phi cấu trúc được lưu trữ bền vững, nhưng vẫn được định danh, tham chiếu và liên kết chặt chẽ với logic on-chain của DAO.
Điều này rất quan trọng, vì DAO không cần mọi thứ “on-chain về mặt vật lý”, mà cần on-chain về mặt trách nhiệm và xác thực.
Một lợi thế rất lớn khi DAO quản lý dữ liệu cộng đồng thông qua Walrus là khả năng giữ nguyên ngữ cảnh theo thời gian.
Một proposal không chỉ là kết quả vote, mà là cả chuỗi lý do dẫn tới kết quả đó.
Khi dữ liệu thảo luận, tài liệu tham chiếu và các phiên bản chỉnh sửa được lưu trữ có cấu trúc, DAO có thể quay lại để hiểu vì sao mình đã quyết định như vậy, thay vì chỉ biết rằng quyết định đó đã từng tồn tại.
Với một tổ chức phi tập trung, khả năng tự phản tư này cực kỳ quan trọng, nhưng lại rất hiếm.
Walrus cũng giúp DAO giảm phụ thuộc vào nền tảng tập trung mà không làm trải nghiệm xấu đi.
Rất nhiều DAO biết rõ rủi ro khi để dữ liệu ở Discord hay các công cụ Web2, nhưng vẫn chấp nhận vì không có lựa chọn tốt hơn.
Khi Walrus đóng vai trò data layer, DAO có thể xây hoặc sử dụng giao diện quen thuộc, nhưng phần dữ liệu cốt lõi lại được neo vào hạ tầng phi tập trung của hệ sinh thái.
Điều này giúp DAO giữ được chủ quyền dữ liệu mà không buộc cộng đồng phải thay đổi thói quen một cách đột ngột.
Một điểm rất đáng chú ý là khi dữ liệu cộng đồng được quản lý tốt, governance có thể tiến hóa.
Thay vì chỉ vote dựa trên cảm xúc hiện tại, DAO có thể xây các cơ chế governance tham chiếu dữ liệu quá khứ.
Ví dụ, một proposal mới có thể tự động liên kết với các quyết định tương tự trước đây, các rủi ro đã từng được nêu, hoặc các điều kiện đã từng thất bại.
Walrus, với tư cách data layer, cho phép những liên kết đó tồn tại một cách bền vững và có thể truy vấn được.
Mình cũng thấy Walrus mở ra khả năng DAO coi dữ liệu cộng đồng như một tài sản chung, chứ không chỉ là phụ phẩm của giao tiếp.
Khi dữ liệu được lưu trữ có cấu trúc, DAO có thể dùng nó để onboarding thành viên mới, đào tạo contributor, hoặc thậm chí huấn luyện các công cụ hỗ trợ quyết định.
Một DAO có dữ liệu tốt sẽ có lợi thế rất lớn so với DAO chỉ dựa vào trí nhớ của một nhóm core member.
Và lợi thế đó không dễ bị sao chép.
Tất nhiên, việc DAO tự quản lý dữ liệu cộng đồng cũng đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư và kiểm soát.
Không phải mọi thảo luận đều nên công khai vĩnh viễn.
Walrus không ép DAO phải minh bạch tuyệt đối, mà cho phép thiết kế các lớp truy cập khác nhau.
Dữ liệu có thể được lưu trữ bền vững nhưng chỉ mở cho những đối tượng phù hợp, hoặc chỉ được giải mã trong những điều kiện nhất định.
Điều này rất phù hợp với thực tế DAO, nơi không phải mọi thứ đều nên phơi bày, nhưng cũng không nên biến mất.
Một lợi ích dài hạn khác là Walrus giúp DAO chống lại sự “chảy máu ngữ cảnh” khi thành viên rời đi.
Trong rất nhiều DAO, khi một vài contributor chủ chốt rời khỏi, kiến thức và lịch sử cũng rời theo.
Nếu dữ liệu cộng đồng được quản lý tốt, kiến thức không còn gắn với cá nhân, mà gắn với tổ chức.
Điều này giúp DAO trưởng thành từ một nhóm người thành một thực thể có ký ức và cấu trúc.
Ở góc độ hệ sinh thái, việc DAO sử dụng Walrus làm data layer cũng tạo ra chuẩn chung cho dữ liệu quản trị.
Khi nhiều DAO dùng cùng một hạ tầng dữ liệu, khả năng xây các công cụ phân tích, governance tooling hoặc cross-DAO collaboration sẽ cao hơn rất nhiều.
Dữ liệu không còn là “mỗi nơi một kiểu”, mà dần hình thành ngôn ngữ chung.
Đây là điều kiện cần để DAO có thể phối hợp với nhau ở quy mô lớn hơn.
Mình nghĩ điều quan trọng nhất là Walrus không cố gắng làm DAO “cool” hơn, mà làm DAO bớt mong manh hơn.
Rất nhiều DAO thất bại không phải vì thiếu vốn hay thiếu ý tưởng, mà vì mất khả năng quản lý thông tin khi quy mô tăng.
Walrus giải quyết đúng điểm đau đó bằng cách đưa dữ liệu cộng đồng về đúng vị trí của nó: trung tâm của quản trị, chứ không phải bên lề.
Tóm lại, khi DAO quản lý dữ liệu cộng đồng và Walrus đóng vai trò data layer, DAO không chỉ có thêm một công cụ lưu trữ, mà có thêm một nền tảng để trưởng thành.
Dữ liệu không còn trôi nổi, ký ức không còn phụ thuộc vào cá nhân, và quyết định không còn bị tách rời khỏi ngữ cảnh lịch sử.
Trong dài hạn, những DAO làm chủ được dữ liệu của mình sẽ có lợi thế rất lớn so với những DAO chỉ làm chủ treasury.
Và ở điểm đó, Walrus không chỉ là storage, mà là một phần của hạ tầng tổ chức on-chain.
